Ο Υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του ΕΜΠ

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την εταιρεία Sika Hellas για την πρόσκληση και την υπέροχη παρουσίαση του έργου, στις εγκαταστάσεις της στο Κρυονέρι, αλλά και για την εξαιρετική φιλοξενία της. Οι άνθρωποι της εταιρείας, μοιράστηκαν μαζί μας το όραμά τους και επιβεβαίωσαν γιατί κατέχουν ηγέτιδα θέση στην καινοτομία, την έρευνα και την πρωτοπορία.

παναγιώτης τούτος

Το κτίριο του Ηλεκτρικού Σταθμού στο Τεχνολογικό και Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου (ΤΠΠΛ) του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου υποδέχεται το Εθνικό Υπερυπολογιστικό Σύστημα «Δαίδαλος» του Εθνικού Δικτύου Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ – GRNET). Το διεθνούς σημασίας αυτό έργο θα εγκατασταθεί σε ένα από τα μνημειακά βιομηχανικά κτίρια της πρώην Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου. Εντός του θα δημιουργηθούν οι απαραίτητες συνθήκες και υποδομές για την υποδοχή του συστήματος «Δαίδαλος». Ο σχεδιασμός ανταποκρίνεται σε υψηλές αισθητικές και κατασκευαστικές απαιτήσεις, καθώς ο χώρος θα είναι ανοιχτός και στο κοινό, προς επίσκεψη τόσο του Υπερυπολογιστή όσο και του ίδιου του διατηρητέου κτιρίου και του βιομηχανικού του εξοπλισμού.

Η ιστορική και τεχνική σπουδαιότητα του κτιρίου του Ηλεκτρικού Σταθμού της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου, ενός εκ των δύο πρώτων εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τα οποία λειτούργησαν στην Ελλάδα, όπως και το ισχυρό θεσμικό πλαίσιο προστασίας του, επέβαλε λεπτομερή ιστορική ανάλυση, καθώς και πλήρη αρχιτεκτονική και στατική αποτύπωση. Σε συνέχεια της ιστορικής και κατασκευαστικής τεκμηρίωσης εκπονήθηκαν η αρχιτεκτονική, δομοστατική και Η/Μ μελέτη -με κύριο μέλημα την προστασία και ανάδειξη του συνόλου, αισθητικά, στατικά και λειτουργικά. Η συνεργασία ΕΜΠ και ΕΔΥΤΕ για την αποκατάσταση και επανάχρηση του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού.

Οι ειδικές συνθήκες που απαιτεί ο «Δαίδαλος» υποδεικνύουν τη δημιουργία ενός νέου κελύφους εντός του κτιρίου του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού. Το κέλυφος είναι ελλειπτικού σχήματος προκειμένου να επιτευχθεί η ομαλή ένταξή του στο υφιστάμενο κτίριο, ενώ η διαφανής, υάλινη υλικότητά του μεγιστοποιεί την οπτική επαφή με τις εγκαταστάσεις του Υπερυπολογιστή, φορτίζοντας συμβολικά τη νέα χρήση. Η κατασκευή του θα εξυπηρετεί τη διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας, την προστασία από εξωγενείς παράγοντες και τον έλεγχο προσβασιμότητας εντός του χώρου του υπολογιστικού συστήματος. Εκτός των βασικών υποδομών δημιουργούνται χώροι περιήγησης, ξενάγησης, έκθεσης και εργασίας. Μέσα από την υποδοχή του συστήματος «Δαίδαλος», τα έργα αποκατάστασης προσβλέπουν στην ανάδειξη του εμβληματικού κτιρίου του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, με όρους λειτουργικότητας, αισθητικής και βιωσιμότητας. Το έργο, τέλος, περιλαμβάνει την ανάδειξη και λειτουργική επανάχρηση του περιβάλλοντος χώρου. Η ταυτότητα του είναι απολύτως συμβατή τόσο με τον ερευνητικό-τεχνολογικό και πολιτιστικό χαρακτήρα του πάρκου όσο και με τη μνημειακότητα του χώρου. Ένα κτίριο που κατασκευάστηκε για μία καινοτόμο χρήση, στις αρχές του 20^ου αιώνα, την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αναβιώνει με μία εξίσου πρωτοποριακή τεχνολογική χρήση, την εγκατάσταση ενός εθνικής και διεθνούς εμβέλειας υπερυπολογιστικού συστήματος, του «Δαίδαλος».

Η ταυτότητα της ομάδας μελέτης

Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας & Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Εγκατάσταση Εθνικού Υπερυπολογιστή «Δαίδαλος»

Αποκατάσταση και Επανάχρηση Κτιρίου πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού στο ΤΠΠΛ

Επιστημονικός Υπεύθυνος:

Νίκος Μπελαβίλας Καθηγητής, Διευθυντής Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ

Αρχιτεκτονικός Σχεδιασμός:

Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής ΕΜΠ

Σύμβουλοι:

Έλενα Κωνσταντινίδου, Αναπλ. Καθηγήτρια ΕΜΠ, Ειρήνη Εφεσίου, Ομ. Καθηγήτρια ΕΜΠ, Παναγιώτης Βασιλάτος, Αναπλ. Καθηγητής ΕΜΠ

Αποτύπωση – Σχεδιασμός Αποκατάστασης

Δήμητρα Ντέρη, Αρχιτέκτων Μηχ, ΜSc ΕΜΠ Προστασία Μνημείων και Συνόλων

Συνεργάτες:

Χρήστος Βουτσάς, Αρχιτέκτων Μηχ. ΕΜΠ, Μικελίνα Καρύδη, Αρχιτέκτων Μηχ. ΕΜΠ, Κωνσταντίνος Ξανθόπουλος, Αρχιτέκτων Μηχ. ΕΜΠ, Δώρα Χατζή Ροδοπούλου, Δρ Αρχιτέκτων Μηχ. TU Delft/EMΠ, Πολίνα Πρέντου, Αρχιτέκτων, ΜSc Πολεοδόμος ΕΜΠ.

Δομοστατικός Σχεδιασμός

Αθανάσιος Κοντιζάς, Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ.

Σχεδιασμός Η/Μ Εγκαταστάσεων

ΕΔΥΤΕ Κωνσταντίνος Βασιλείου, Ηλεκτρολόγος Μηχ. ΕΜΠ, Ιωάννης Νικολάου, Μηχανολόγος Μηχ. ΕΜΠ, Αθανάσιος Παπαγεωργίου, Ηλεκτρολόγος Μηχ. ΕΜΠ, Αθανάσιος Παπαγεωργίου, Ηλεκτρολόγος Μηχ ΤΕ,

TEAM MH-H-SA Σταύρος Λιβαδάς Ηλεκτρολόγος-Μηχανολόγος Μηχ. ΕΜΠ,

Τηλέμαχος Λουράντος, Ηλεκτρολόγος Μηχ. ΕΜΠ.

Παναγιώτης Γούτος,

πολιτικός μηχανικός

Η αρχιτεκτονική της ακατάσχετης επιδειξιομανίας

Η εικόνα: Τάση Παπαϊωάννου, Τοπίο της φαντασίας, ακρυλικό σε χαρτί

του Τάση Παπαϊωάννου

(Αρχιτέκτων, ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ)

[4.7.2024]

«Πες μου ποιος είσαι να σου πω πώς κτίζεις – πες μου πώς κτίζεις να σου πω ποιος είσαι».

Άρης Κωνσταντινίδης

Ζούμε σε μια εποχή όπου ο άκρατος καταναλωτισμός αποτελεί τη νέα παγκόσμια θρησκεία. Ο άνθρωπος έχει συνδέσει την ευημερία και την ευτυχία του, αποκλειστικά με το πόσα αγαθά καταναλώνει, ανεξάρτητα αν αυτά του είναι απαραίτητα ή όχι για τη διαβίωσή του. Έχει κατισχύσει σχεδόν παντού, ως κυρίαρχη κουλτούρα των κοινωνιών μας, το δόγμα: «καταναλώνω, άρα υπάρχω».

Σταδιακά οι κοινωνίες μας μεταλλάσσονται σε ασύνδετα μεταξύ τους σύνολα, ανικανοποίητων ατόμων ή όπως έλεγε ο Οκτάβιο Πας σε «συνάξεις μοναχικών ανθρώπων». Ανθρώπων οι οποίοι διακατέχονται από τη μανία της αγοράς καινούργιων προϊόντων, προϊόντων τα οποία κάνουν σχεδόν καθημερινά την εμφάνισή τους και προβάλλονται ως τα νέα πρωτοποριακά και επαναστατικά επιτεύγματα της τεχνολογίας. Κάποιοι που έχουν την οικονομική άνεση τα αγοράζουν, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν σε όλους τους υπόλοιπους, το σύνδρομο της στέρησης και της επιτακτικής “ανάγκης” να τα αποκτήσουν πάση θυσία κι αυτοί. Η αγορά του αχρείαστου αντικειμένου, δημιουργεί αντίθετα απ’ ότι θα περίμενε ίσως κανείς, την αύξηση της καταναλωτικής μανίας, συνθλίβοντας τον άνθρωπο μέσα στα γρανάζια ενός φαύλου κύκλου διαρκώς νέων αγορών, δημιουργώντας εν τέλει απολύτως εξαρτημένα και χειραγωγούμενα άτομα. Άτομα που βυθίζονται μέσα σ ’έναν ολέθριο ατομικισμό και εγκλωβίζονται, ολοένα και περισσότερο, στα ασφυκτικά και περιχαρακωμένα όρια ενός μοναχικού Εγώ.

Η καταναλωτική ανεξέλεγκτη βουλιμία, ως αυτοσκοπός, έχει καθορίσει εδώ και χρόνια και την αρχιτεκτονική πρακτική. Η κατοικία (και όχι μόνο) έχει μετατραπεί σε εμπόρευμα και αντιμετωπίζεται ως κοινό καταναλωτικό προϊόν. Αρκεί να επισκεφτεί κανείς τα νότια και βόρεια προάστια της Αττικής (Γλυφάδα, Βούλα – Βριλήσσια, Χαλάνδρι), για να διαπιστώσει το είδος της αρχιτεκτονικής που χτίζεται στις περιοχές αυτές τα τελευταία χρόνια. Απίθανες πολυκατοικίες, γεμάτες στολίδια και περιττά επιθέματα, όπου η μια ανταγωνίζεται την άλλη σε κακογουστιά και εκζήτηση. Δεν υπάρχει κανένας κανόνας που στοιχειωδώς να συγκροτεί και να προδιαγράφει τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό τους. Τα κτίρια πια μοιάζουν με παχύρευστες τούρτες, όπου το μόνο που ενδιαφέρει τους σχεδιαστές τους, είναι η επιδειξιμανία του φανταχτερού, του πομπώδους, του κραυγαλέου και του προκλητικού.

Η προσπάθεια είναι το νέο κτίριο να διαφοροποιηθεί με κάθε τρόπο από τα γειτονικά του και να μη θυμίζει σε τίποτε αυτά που προϋπήρξαν, αφού ο μοναδικός στόχος είναι να «πουλήσει» (και μάλιστα πολύ ακριβά) στον μελλοντικό καταναλωτή-ιδιοκτήτη. Ακατανόητες και άχρηστες καμπύλες, εμφανίζονται πάνω στις όψεις των νεότευκτων «αρχιτεκτονημάτων». Ένα θλιβερό δειγματολόγιο από κάθε είδους καμπύλες, κυρτές ή κοίλες, συνεχόμενες ή διακοπτόμενες, περιστρέφονται γύρω από τα κτίρια, χωρίς κανένα απολύτως νόημα. Συστρέφονται σαν σερπαντίνες πάνω σε αποκριάτικα σκηνικά, καλύπτοντας εξωτερικά τα αδιάφορα, κατά τα άλλα, ορθογώνια και βαρετά παραλληλεπίπεδα του χτισμένου αχταρμά.

Άλλα κτίρια πάλι, αποτελούν το απόγειο του τριγωνισμού τόσο σε οριζόντιο όσο και σε κατακόρυφο επίπεδο. Θηριώδη δοκάρια δίχως να επιτελούν καμιά στατική λειτουργία εκτείνονται στο πουθενά, πλάκες και πρόβολοι όλων των δυνατών μορφών πετάγονται δεξιά και αριστερά δίχως σκοπό, ενώ κάθε νέα πολυκατοικία που “σέβεται” τον αγοραστή και φυσικά στοχεύει στο πορτοφόλι του, διαθέτει ιδιωτικές πισίνες (-μπανιέρες) στα παραφουσκωμένα μπαλκόνια της. Τι αξίζει άραγε σήμερα ένα σπίτι δίχως την πισίνα του; Τα inox και τα κρυστάλλινα στηθαία που γυαλίζουν ενοχλητικά, είναι πλέον κανόνας για μια “πολυτελή” κατασκευή που εναρμονίζεται με τα πρότυπα του life style της εποχής μας, στα πλούσια, αλλά αβαθή και κενού περιεχομένου προάστια των μικροαστικών φαντασιώσεών μας.

Η αρχιτεκτονική της άσπρης στιλπνής φούσκας, αποτελεί την αποθέωση της αυτοαναφορικότητας και αυταρέσκειας. Συμβατικά κτίρια, ως προς τη συνθετική τους δομή, ντύνονται με τα ρούχα της εκζήτησης και της φιγούρας, μιας κίβδηλης επένδυσης προκειμένου να εντυπωσιάσουν και να καταπλήξουν με την αυθάδη και προκλητική παρουσία τους, το μάτι του ακόρεστου και αδαή νεόπλουτου (έλληνα ή ξένου). Τα φθηνά και ευτελή υλικά πλασάρονται στην αγορά του real estate ως υπερπολυτελής κατασκευή. Γυψοσανίδες κάθε είδους που επικαλύπτουν απίθανες μεταλλικές κατασκευές, καλύπτουν σαν χοντροκομμένο μασκάρεμα τις όψεις, των παχύσαρκων και ψηλών (σύμφωνα με τα περιβαλλοντικά bonus του ΝΟΚ) πολυκατοικιών. Σε άλλες, βλέπεις πάνω στις επιφάνειές τους ακατανόητες διακοσμητικές τρύπες, στρογγυλές ή οβάλ, πάνω σε πλάκες ή σε τοίχους, να θυμίζουν σκοροφαγωμένες επιφάνειες σε μεγέθυνση.

Το πρόβλημα όμως είναι πιο σοβαρό, απ’ ότι θα υπέθετε κανείς σε μια πρώτη, πρόχειρη θεώρηση. Τα κτίρια αυτά, αρχίζουν σιγά- σιγά να αποτελούν υποδείγματα σύγχρονης –τρομάρα μας!- αρχιτεκτονικής. Φαντάζουν στα μάτια πολλών, ως πρωτοποριακά επιτεύγματα αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και ορισμένα εξ αυτών βραβεύονται κιόλας από αρχιτεκτονικά ινστιτούτα και περιοδικά. Προβάλλονται πονηρά και συστηματικά από συγκεκριμένους μάνατζερς και διαφημιστές στα ΜΜΕ που τα διατυμπανίζουν ως τα νέα δήθεν πρότυπα της κατοίκησης. Καθιερώνεται έτσι μια εμπορική-εργολαβική αρχιτεκτονική της απόλυτης φαντασμαγορίας και κενότητας που παραπέμπει –πάντα- σε μια ανώτερη κοινωνικά τάξη, υποσχόμενη την πολυπόθητη κοινωνική ανέλιξη στα μικροαστικά όνειρα των καταναλωτών.

Απέναντι σ’ αυτή τη ρηχή αρχιτεκτονική της αστείρευτης ματαιοδοξίας, περιμένει κανείς (ίσως μάταια;) να υπάρξει μια απάντηση από την αρχιτεκτονική κοινότητα. Η ελευθερία της αρχιτεκτονικής έκφρασης είναι προφανώς αδιαπραγμάτευτη, όπως και ο πλουραλισμός των διαφορετικών απόψεων, την ίδια στιγμή όμως, είναι επιβεβλημένη και η κριτική αποτίμησή τους. Ο δημόσιος, ανοικτός προς την κοινωνία αρχιτεκτονικός και όχι μόνο διάλογος, είναι στις μέρες μας, περισσότερο από ποτέ, αναγκαίος! Μόνο θετικά αποτελέσματα θα έχει αυτή η συζήτηση και η κριτική, για την ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζούμε και τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στην καθημερινότητά μας.

Το κτισμένο περιβάλλον εκφράζει στο χώρο και στο χρόνο τον πολιτισμό μας, τις ταξικές αντιθέσεις, τις κοινωνικές ανακατατάξεις, κοντολογίς, το ποιοι πραγματικά είμαστε. Από τη μια χτίζονται τα τερατουργήματα της φλυαρίας και επιδειξιμανίας και από την άλλη, τεράστια τμήματα του πληθυσμού πασχίζουν να βρουν μάταια κάποιο σπίτι για να ζήσουν. Κι όλα αυτά, σε μια χώρα όπου η πολιτεία αγνοεί επιδεικτικά, δεκαετίες τώρα, την επιτακτική ανάγκη δημιουργίας συγκροτημάτων κοινωνικής κατοικίας, προκειμένου να αντιμετωπιστεί στοιχειωδώς, το τεράστιο στεγαστικό πρόβλημα που ταλανίζει την ελληνική κοινωνία. Η αρχιτεκτονική, εκτός από επάγγελμα, τέχνη, επιστήμη ή ότι άλλο χαρακτηρισμό της προσδώσουμε, επιτελεί ή θα όφειλε να επιτελεί και έναν διδακτικό ρόλο στην κοινωνία. Προτείνει πάντοτε έναν τρόπο ζωής και μ’ αυτή την έννοια: «Κάθε γραμμή που τραβάμε [οι αρχιτέκτονες] δεν είναι ουδέτερη. Έχει χρώμα και μάλιστα έντονο!» Άρα εμμέσως, πλην σαφώς, επιτελεί έναν κρίσιμο κοινωνικό, πολιτισμικό και πολιτικό εν τέλει ρόλο, απέναντι στον οποίο θα πρέπει να στεκόμαστε και να δίνουμε καθημερινά απαντήσεις αφουγκραζόμενοι τις πραγματικές ανάγκες της ζωής μας.

https://syspeirosiaristeronmihanikon.blogspot.com/2024/07/blog-post.html?fbclid=IwY2xjawRUSvtleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFjOG5RSEdsWlB6RkQ0Z1Foc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHqxa-o-BfGBAHgqG67nCuntrVw7-LLL3_TRXu98ZnhcO0byzH0rjnQs7A3Dw_aem_ojdfzvNac9i1V5gkHY_aDg

Architectural Faux-Pas Police

Αποφασίσαμε να εγκαινιάσουμε μία νέα κατηγορία στην οποία αναμένεται να πέσει γέλιο και κλάμα μαζί.

Την ονομάζουμε «μπόγια» των οικοδομών και πρόκειται να αναρτούμε φωτογραφίες από όλα τα απίστευτα και κακόγουστα κτίρια που υπάρχουν γύρω μας. Χρησιμοποιούμε τη λέξη “μπόγια”, είναι εκείνος που μαζεύει τα συνήθως άσχημα αλλά γλυκύτατα κατά τα άλλα, αδέσποτα ζωάκια που κυκλοφορούν ελεύθερα στους δρόμους. Έτσι, υπάρχουν και αρκετά κτίρια. Σαν αδέσποτα, δεν έχουν πατέρα και μητέρα, έχουν προέρθει από τυχαία ανάμειξη, μηχανικών, ιδιοκτητών και άλλων Continue reading »